Te skromne, znane od wieków w Polsce nasionka wreszcie zaczynają zdobywać uznanie, na jakie zasługują. Poza ciekawym smakiem, który możesz docenić w pieczywie, czarnuszka jest też stosowana od tysiącleci w ziołolecznictwie.
„Nasienie czarnuszki ma smak i zapach sobie właściwy, przyjemny, którego udziela chlebowi z nią pieczonemu i obwarzankom. W medycynie domowej ma własności otwierające, humory rozrzedzające; wiatry i mokrz pędzi – tak o czarnuszce pisał w „Zielniku ekonomiczno-technicznym” z 1845 roku Józef Gerald Wyżycki. Na świecie roślina była wykorzystywana przez tysiące lat. Starożytni Egipcjanie jako pierwsi stosowali ją jako lek. Podobno butelkę oleju z czarnuszki znaleziono w grobie faraona Tutankamuna. Słynny perski prekursor medycyny Ibn Seena (Avicenna) notował, że stymuluje ona energie ciała i pomaga wrócić do formy”.
Co dokładnie zawiera czarnuszka?
- Flawonoidy – czyli naturalne przeciwutleniacze chroniące przed grzybami i bakteriami. Czarnuszka jest jednym z nielicznych dostępnych w sklepach produktów, które zawierają je w dużej ilości.
- Saponiny – podobnie jak flawonoidy, występują tylko w niektórych produktach, jak żeń-szeń czy lukrecja. Dodaje się je do leków wykrztuśnych, przeciwzapalnych i przeciwgrzybicznych. Przyspieszają metabolizm tłuszczów, co ważne dla osób, które planują walczyć z cholesterolem czy nadmiarem tłuszczu w organizmie. Saponiny są stosowane na pasożyty, bo ułatwiają walkę z m.in. owsikami czy tasiemcem.
- Nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym Omega – 3 i Omega - 6 – i to jednocześnie kilka ich rodzajów. To potężna broń w walce z chorobami serca czy starzeniem się mózgu.
- Białko – 22 proc. czarnuszki to białko, w tym prawie wszystkie niezbędne dla zachowania zdrowia aminokwasy. Nasionka są więc świetnym, a może nawet niezbędnym uzupełnieniem diety wegańskiej.
- Większość niezbędnych witamin i minerałów – cynk, selen, potas, wapń, witaminy z grupy B czy biotyna. Dodając czarnuszkę do chleba, dbasz nie tylko o smak, ale też walczysz z niedoborami.
Czarnuszka, czyli Nigella sativa, pochodzi z Azji Zachodniej. Ta, która trafia do suplementów i dań, najczęściej pozyskiwana jest w Egipcie, ale uprawia się ją też w Polsce. Znakiem rozpoznawczym czarnuszki w stanie dzikim są błękitne lub białe kwiaty, choć w ziołolecznictwie najczęściej wykorzystuje się suche, czarne nasionka. Ich rosnąca popularność wiąże się z tym, że dopiero niedawno wreszcie zaczęto ją badać.
Zaskakujące wyniki badań nad astmą i alergią
Najsłynniejsze badania dotyczą atopowego zapalenia skóry (AZS) i alergii, które przeprowadził Peter Schleicher. W 1986 roku został on najmłodszym w hostorii członkiem Światowej Akademii Nauk. Z jego badań nad czarnuszką przeprowadzonych na 600 osobach z AZS i alergią wynika, że 70 proc. z nich po kuracji olejem z czarnuszki zostało całkowicie wyleczonych.
|
Działanie czarnuszki pod kątem alergii porównuje się do popularnego w aptekach leku – cetyryzyny. |
W innym badaniu 29 osób z astmą przez 3 miesiące przyjmowało wyciąg z czarnuszki lub placebo razem z lekami. U 15. osób, które stosowały czarnuszkę, nasilenie, przebieg i częstotliwość napadów astmy była mniejsza niż w drugiej grupie. Okazało się więc, że mogą oni przyjmować mniejsze dawki leków już po drugiej i trzeciej wizycie u lekarza.
Czarnuszka na wątrobę
Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby to schorzenie, które w Wielkiej Brytanii dotyka 1 na 3 osoby. W Polsce dotyczy to 6 mln. osób. Długotrwałe otłuszczenie wątroby może prowadzić do jej uszkodzenia, a receptą na to jest zdrowy tryb życia i zmiana diety. Z najnowszych badań wynika, że pomocna może być też suplementacja czarnuszką i melisą.
Badania przeprowadził S. Hosseini na Uniwersytecie Mashhad w Iranie. Wzięło w nich udział pięćdziesięciu uczestników z chorą wątrobą, którzy przez 18 miesięcy przyjmowali 20 mg czarnuszki i melisy dziennie. W porównaniu z grupą stosującą placebo, pozostali badani odczuli znaczne zmniejszenie ilości enzymów wątrobowych AST i ALT, a także stopień otłuszczenia wątroby (duża ilość enzymów wątrobowych to znak, że wątroba może być zniszczona).
Dodatkowo pomocne są składniki przeciwwirusowe i antyoksydacyjne, które chronią wątrobę przed dalszymi zniszczeniami.
Nastrój i depresja a czarnuszka
Występowanie depresji czy stanów lękowych łączy się z niedoborami kilku składników. Do zdrowia mózgu potrzeba antyoksydantów, kwasów Omega czy magnezu i witamin z grupy B. Czarnuszka zawiera w drobnych nasionkach wszystkie te składniki, więc może być świetną alternatywą dla wielu różnych suplementów, zawierających poszczególne te substancje.
Problemy z laktacją i miesiączkowanie
W medycynie ludowej stosuje się ją również do regulowania laktacji i miesiączkowania. Prawdopodobnie sprawdza się dzięki wysokiej zawartości kwasów tłuszczowych i składników odżywczych, które ogólnie wzmacniają organizm.
Czarnuszka w walce z rakiem?
Takie wnioski płyną m.in. z badań przeprowadzonych na Ohio State University, z których wynika, że zawarte w niej związki hamują klonowanie się komórek raka mózgu i rdzenia kręgowego.
Jak przyjmować?
Czarnuszkę możesz dodawać do chleba i innych wypieków dla przepysznej uczty w stylu śródziemnomorskim. Inne zastosowanie to olej z czarnuszki, który warto dodawać do zup czy smoothie. Alternatywą będą suplementy na jej bazie. Producent naturalnych preparatów Viridian ogłosił czarnuszkę najlepszym składnikiem 2019 roku i włączył ostatnio ekologiczną czarnuszkę do swoich preparatów.
